Basistraining – jeugd- en gezinswerker (D)

Leerdoelen

Met de basistraining voor begeleiders kun je als jeugd- en gezinsprofessional verschillende vakcompententies versterken. Na de training heb je handvatten gekregen om met het ACT4life-model als handelingsinstrument:

• de jongere (en het systeem) te ondersteunen in de regievoering.

Je leert namelijk om met het model eenvoudig en gericht onderzoek te doen naar de samenhang van alle factoren rondom gedrag. Onderdeel hiervan is het onderzoek naar waar de behoefte ligt om te groeien/veranderen, wat de huidige draagkracht en -last is en waar mogelijkheden en beperkingen liggen. Het model ondersteunt in het eenvoudig uitleg geven en/of samen ontdekken hiervan.

Het onderzoek geeft inzicht in wat er nodig is voor de jeugdige (en systeem) om te kunnen veranderen en wie uit omgeving of hulpverlening hierbij kunnen ondersteunen. Het model geeft je handvat om met behulp van de ACT veranderstrategieën de jongere (en het systeem) te motiveren om gesprekken en/of hulp aan te gaan en zelf verandering teweeg te brengen.

Je leert tevens om de ACT veranderstrategieën in de jongere (en het systeem) te herkennen en te versterken en hoe hen te ondersteunen om deze strategieën bij zichzelf te herkennen en toe te passen in het dagelijks leven.

Het model geeft ook handvat om (ook kleine) stappen in het veranderproces te herkennen en aan te kunnen wijzen, te benoemen en te bekrachtigen.

• een empathische en vruchtbare samenwerking aan te kunnen gaan met de jongere (en het systeem).

Je leert namelijk te kijken naar gedrag in het licht van de dynamiek van biopsychosociale factoren. Hierdoor ontstaat sneller kennis van en begrip voor o.a. cultuur, leefwereld en eventuele beperkingen van de jongere en het systeem. Je leert om hindernissen en mogelijkheden die uit deze factoren voortkomen actief mee te nemen in je houding en interventies.
Je leert om de samenhang tussen omgeving en interne factoren van de jongere (en het systeem) mee te nemen in je eigen reactie op gedrag, zodat ook bijvoorbeeld weerstand, agressie, afhankelijkheid of passiviteit beter begrepen kunnen worden. Je leert om door middel van de ACT veranderstrategieën hierop te reageren, ten gunste van de jongere (en systeem) en jullie werkrelatie.

• de jongere (en het systeem) te ondersteunen in het versterken van het netwerk.

Je leert namelijk om op eenvoudige manier de biopsychosociale factoren in kaart te brengen om zo inzicht te krijgen in wat werkt en wat niet werkt in een individuele situatie. Met dit inzicht kan een plan opgesteld worden over wat nodig is en op welke manier. Je krijgt dit inzicht niet alleen maar zelf, maar de jongere (en het systeem) krijgen het ook. Het model helpt daarom ook om aan de jongere (en het systeem) helder uit te leggen en/of samen te ontdekken welke hulp kan ingeschakeld worden, voor welke vraag, wie uit omgeving of hulpverlening hierbij kunnen ondersteunen.

Je leert om met behulp van de ACT veranderstrategieën de jongere (en het systeem) te motiveren in het onderzoeken van oplossingen, het aangaan van maatschappelijke participatie en het inzetten van verandering. Hierdoor leren zij omgaan met hindernissen die ze daarbij kunnen tegenkomen. Op deze manier leer je de zelfredzaamheid van je cliënten te vergroten.

• een inschatting te maken, wanneer de regie (deels en tijdelijk) over te nemen en waarom.

Je leert namelijk om vanuit helikopterperspectief naar een situatie in en rondom de jeugdige te kijken zichzelf hierbij vragen te stellen over de totstandkoming van gedrag. Hierdoor worden fysieke, emotionele en/of seksueel onveilige factoren in de omgeving van de jongere sneller gesignaleerd, waardoor de juiste hulp/zorg hierop ingeschakeld kan worden.

Je leert om met het model bewust onderscheid te maken tussen factoren die feitelijk zijn en die uit interpretaties bestaan: zowel bij jezelf als bij de jongere (en het systeem). Je krijgt met de ACT veranderstrategieën handvatten hoe je hiernaar kunt handelen (en waarom).

Je leert om met behulp van het ACT4life-model overzicht te krijgen over de gehele samenhang van gedragsfactoren. Hierdoor ontstaat inzicht in de krachten en vaardigheden en daarmee de mogelijkheden die al in de jongere (en systeem) aanwezig zijn en gestimuleerd kunnen worden. Tegelijkertijd krijg je inzicht in de beperkingen die in de situatie en de jongere (en het systeem) aanwezig
zijn en een rol spelen.

Je leert om met het model een afweging te maken of het nodig is om (tijdelijk) de
regie over te nemen en waarom dat zo is.

Je leert om met inzet van de ACT veranderstrategieën aan de jongere (en systeem) inzichtelijk te maken waarom en wanneer de regie overgenomen wordt of waarom en wanneer niet.

De training draagt naast eerder genoemde leerdoelen verder bij aan je professionele ontwikkeling als jeugd- en gezinsprofessional. Na de training heb je meer ontwikkeling op het gebied van kennis, vaardigheden en de uitvoering van je vak.

Je hebt door presentatie tijdens de trainingsdagen en door zelfstandige literatuurstudie toegenomen kennis van:

• de theoretische en filosofische achtergrond van Acceptance and Commitment Therapy en de bijbehorende veranderstrategieën die leiden tot psychologische flexibiliteit.
• de wijze waarop binnen ACT naar de normale en verstoorde ontwikkeling van gedrag wordt gekeken, waarop naar de verklaring en beïnvloeding van gedrag wordt gekeken en wat de rol en plek van gedrag is binnen de dynamiek van een (gezins)systeem.
• de manier waarop ACT zich verhoudt tot andere methodieken en hoe andere methodieken binnen het ACT4life-model geplaatst kunnen worden.

Je hebt toegenomen vaardigheden op de volgende vlakken:

• je leert met het ACT4life-model het gedrag van een kind of jongere binnen het systeem te onderzoeken en begrijpen. Hierdoor ontstaat er meer begrip voor de achtergrond van de jongere en het systeem en wordt het makkelijker om om te kunnen gaan met bijvoorbeeld weerstand of passief gedrag. Dit gebeurt door zowel via demonstratie als door plenair en in subgroepen te oefenen met eigen casuïstiek en dat van groepsgenoten.
• je leert de veranderbehoefte en de mogelijkheden en beperkingen in de cliënt (en het systeem) en de omgeving te onderzoeken. dit voor hen inzichtelijk te maken. Hierdoor wordt het makkelijker om de jongere en het systeem te motiveren om gesprekken met anderen of hulpverlening aan te gaan en te participeren in de maatschappij. Dit gebeurt eveneens door te oefenen met ingebrachte casuïstiek.
• je leert op basis van dit onderzoek gegronde interventies te doen ten behoeve van het veranderproces van de jongere en het systeem en op deze wijze de jongere en het systeem te motiveren voor verandering, het versterken van het eigen netwerk. Dit gebeurt door in de praktijk te oefenen met het toepassen van het ACT4life-model en de ACT veranderstrategieën en door tijdens de training een casusconceptualisatie te maken die je uiteindelijk inlevert als eindtoets.
• je leert de relatie die je met de jongere (en het systeem) hebt te onderzoeken, het belang ervan herkennen en deze relatie inzetten ten gunste van de ontwikkeling van de jongere (en het systeem). Dit gebeurt door zowel tijdens de trainingsdagen als in de praktijk te oefenen met je eigen begeleidershouding, het onderzoek met het ACT4life-model toe te passen op je eigen professionele gedrag.
• je leert de ACT veranderstrategieën bij de jongere te herkennen en door middel van je eigen gedrag waar nodig te stimuleren en je kunt de jongere ondersteunen deze strategieën bij zichzelf te herkennen en er vaardiger in te worden. Dit gebeurt door demonstratie en oefening tijdens de training en door in de praktijk veelvuldig te experimenteren en dit tijdens de training terug te koppelen tijdens casuïstiekbespreking.
• je leert met het ACT4life-model een gezamenlijke taal waarmee je binnen de driehoek professional, jongere en systeem heel eenvoudig kunt communiceren over dynamische en complexe psychologische en omgevingsprocessen. Dit gebeurt door demonstratie en door oefening alle ervaringen steeds terug te leiden naar het kader dat het model biedt.
• je leert oefeningen en metaforen waarmee jij en wanneer nodig de jongere (en het systeem) vaardiger kunnen worden in het herkennen, toepassen en inslijten van de ACT veranderstrategieën, waardoor de zelfredzaamheid en eigen regie kan worden vergroot.. Dit gebeurt door demonstratie, oefening en verwijzing naar het studieboek, de bij de training horende ACTbox en andere bronnen.
• je leert hoe je de jongere (en het systeem) kunt ondersteunen in het zelf toepassen van het ACT4life-model en het ook na je contact kan blijven gebruiken (terugvalpreventie). Dit gebeurt door gedurende de training veelvuldig en gericht je groepsgenoten hierin te ondersteunen en in de praktijk te oefenen in werksituaties en dit tijdens de training terug te koppelen tijdens casuïstiekbespreking.

Doordat er tijdens presentatie, demonstratie, casuïstiekbespreking, oefenen met ACT strategieën en casusconceptualisatie, draagt de basistraining bij aan de ontwikkeling van je vak:

• je leert kritisch en open te kijken naar je eigen rol en plek binnen de relatie die je hebt met de jongere (en het systeem) en wat je verhouding is tot ‘hulpverlenen’ en waarom en op welke manier je eigen houding van belang is.
• je leert (opnieuw) te ontdekken en jezelf hieraan blijvend te herinneren wat in het vak van jeugden gezinsprofessional het maakt dat het voor jou, persoonlijk en professioneel gezien, belangrijk is om het vak uit te blijven oefenen.
• je leert in de werkrelatie overdracht bij de ander te herkennen en te plaatsen/begrijpen vanuit de context, je leert te onderzoeken hoe jouw rol hier mogelijk aandeel in zou kunnen zijn en wat je kunt doen om ermee om te gaan ten gunste van de ontwikkeling van de ander.
• je leert in de werkrelatie tegenoverdracht bij jezelf te herkennen, waar je allergieën liggen en hoe je eigen leergeschiedenis bijdraagt aan de manier waarop je naar de jongere (en het systeem) en zijn/haar omgeving kijkt. Je leert hoe je hier ook in acute situaties of in het in het moment scherp op kunt blijven en je leert hoe je hiermee om kunt gaan.
• je leert om het ACT4life-model toe te passen in de bespreking van cliënten tijdens de overdracht van de jongere naar andere hulpverleners of anderen binnen het systeem en je leert het model toe te passen in intervisie.

Accreditatie

We hebben voor de basistraining variant D accreditatie aangevraagd bij twee verschillende verenigingen. In de tabel hieronder zie je om welke verenigingen dit gaat, hoeveel punten zijn toegekend en de vervaldatum.

Mocht jouw beroepsvereniging hier niet tussen staan, vraag ons dan om de laatste ontwikkelingen. Wanneer meerdere professionals aangeven dat zij graag accreditatie-punten zouden willen ontvangen van een bepaalde vereniging, zullen wij een aanvraag indienen. Op voorwaarden dat: de doelgroepen van de training en de beroepsvereniging overeenkomen en er vóór de start van een training voldoende tijd (ongeveer 12 weken) is om een aanvraag voor te bereiden en deze te laten beoordelen door de accreditatie-commissie.

Stichting Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ)	36 punten geldig t/m 16-05-2027
Registerplein	55 punten geldig t/m 03-04-2027
Nederlandse Vereniging voor Praktijk Ondersteuners (NVvPO)	12 punten geldig t/m 02-03-2026
Landelijke Vereniging POH-GGZ	24 punten geldig t/m 02-03-2026

---

Om in aanmerking te komen voor accreditatie-punten voor SKJ

• Dien je voldoende aanwezig te zijn geweest (100%)
• Maak je een conceptualisatie* van een eigen ingebrachte casus. Het verslag lever je digitaal in, 4 weken na de laatste trainingsdag

*) De casusconceptualisatie bestaat uit procesdiagnostiek, hieruit voortkomende passende interventies en mogelijke uitdagingen voor je eigen therapeutische houding tijdens de behandeling. Al deze onderwerpen komen tijdens de training uitvoerig aan bod. Je maakt gebruik van een door ons aangeleverde format, waar je gedurende de training al mee leert werken: zowel op de derde als vierde trainingsdag is er in het programma ruimte gemaakt om in subgroepjes je volledige conceptualisatie op te kunnen stellen. Hierbij ondersteunen jullie elkaar en zal de docent jullie op afstand begeleiden in het zelfstandig uitwerken van de casus tot een conceptualisatie.

De meest deelnemers hebben na de training tussen de 3 en 6 uur nodig om de casusconceptualisatie af te maken en in te kunnen leveren. Na ontvangst zal je docent het geheel nakijken en van (beknopte) feedback voorzien. Bij voldoende resultaat ontvang je per mail de feedback en een certificaat met accreditatie-nummer(s). Dit certificaat kun je vervolgens uploaden in MijnSKJ. Voor het Registerplein zullen wij zelf zorgdragen voor de opvoering van jouw aanwezigheid via PE-online.

Agenda

We plannen meerdere keren per jaar een basistraining variant D op verschillende locaties in Nederland en België. In de agenda hieronder staan de komende trainingen.

De training gaat door op het moment dat er minimaal 8 deelnemers zijn. De groep is vol bij 10 of 12 deelnemers (afhankelijk van de locatie).

Wil je graag deelnemen, maar is de training op de dichtstbijzijnde locatie vol of past de startdatum niet in jouw agenda? Plaats jezelf dan op onze interesselijst. Je ontvangt een berichtje per mail, wanneer een nieuwe training gepland is.

Reviews

“Ik ben verrast over het feit hoe goed ACT4life ook aansluit bij oudere kinderen/jongeren. In eerste instantie dacht ik dat de figuren wat kinderlijk zouden kunnen zijn, maar het biedt veel handvatten, die ook juist voor jongeren en zelfs jongvolwassenen handig zijn.“

“Wat was het leuk, dat de training een heel praktische opzet heeft! Hierdoor had ik meteen een duidelijk beeld van hoe je het in de praktijk inzet.“

“Wat me aantrekt in ACT4life zijn de toepasbaarheid in de praktijk en de nieuwe inzichten die ik heb gekregen om naar gedrag en problematiek te kijken. De training was uitdagend voor mezelf en direct toepasbaar in mijn huidige werk. Het triggerde een gevoel van “hier wil ik goed in worden, dit wil ik kunnen en hier geloof ik in”. De ervaringen die ik tot nu toe heb opgedaan tijdens het werken met ACT4life met kinderen (en ouders) zijn positief en hebben een gewenst resultaat.“

“De cursus heeft me niet alleen handvatten gegeven voor het werken met cliënten, maar heeft me ook meer inzicht in mezelf gegeven.“

“Het materiaal van ACT4life, waaronder het kruispunt, is erg bruikbaar in de praktijk. Dit is niet alleen bij de begeleiding van kinderen het geval, maar ook bij volwassenen. De taal die gebruikt wordt in ACT4life is laagdrempelig en simpel, maar doeltreffend.”

“Ik vond de tas met alle ACT4life spullen en de manier waarop we het certificaat kregen zo’n leuke toevoeging. Er zat confetti bij het certificaat en ik wil altijd certificaten zo krijgen. Daarnaast was de laatste oefening op de laatste trainingsdag zo’n positieve afsluiter. Verder vond ik het heel mooi dat er in de training zoveel aandacht is voor dat gevoelens bestaan. Deze positieve benadering – of de algehele benadering van ACT- heb ik bij CGT echt gemist. Het idee dat gedachten er gewoon mogen zijn en dat je de focus legt op wat je nou eigenlijk wilt en je sterke vaardigheden ontwikkelt, vind ik heel positief. Het zet een ander echt in zijn of haar kracht. Het visuele aspect vond ik ook heel leuk: het is heel herkenbaar voor zowel jonge als oudere kinderen, dus je hebt vrij snel al een ingang. ACT4life triggerde bij mij ook wel het één en ander. Het heeft me aan het denken gezet over mezelf, hoe ik omga met gedoe en wat ik eigenlijk liever zou willen doen (m’n hart volgen).“

“Ik vond het een super waardevolle training, waar ik heel veel aan heb in mijn dagelijks werk, maar ook in mijn dagelijks leven.“

“Ik vond de sfeer in de groep heel fijn en dit komt ook door de openheid van de trainer. Het was fijn dat we zoveel casussen hebben kunnen bespreken en naar onszelf als trainer hebben kunnen kijken. Ik heb ontzettend veel geleerd en ben steeds geïnspireerd weer naar huis gegaan. Het was fijn om door deze training ook bevestigd te worden dat ACT bij mij past. Ik merk nu direct al dat ik in alle begeleidingen die ik geef, ACT4life als uitgangspunt neem.“

“Ik vind de training en ACT4life erg leuk en waardevol. Daarnaast verdiep je heel erg als mens en groep door veel te oefenen. Dit neem je weer mee in de gesprekken met jongeren.“

“Voor mij is het belangrijk dat ACT4life niet een protocollaire behandeling is, maar meer een zienswijze. Ik zie het als een toolbox die cliënten kan helpen om veerkrachtiger te worden in het leven.“

“Het heeft me verrast, dat de symboolfiguren zo ontzettend helpend zijn en dat deze cursus mijzelf ook zo aan het “werk” zette. Ik ging aan de slag met mijn eigen uil, kat, boom, hart en olifant. Ik ben enthousiaster dan gedacht en vond het echt jammer dat de cursus was afgelopen.“

“Er waren een aantal dingen waardoor ik deze training heel positief beoordeel: de energie van de docent, de speelsheid van de inhoud en dat ik van te voren weerstand voelde tegen de symboliek van dieren en nu helemaal om ben (en voortdurend over uilen praat!)“

“Wat was het fijn dat we veel zelf mochten ervaren! De training was hierdoor helemaal geen typische cursus, waarbij je moet luisteren en noteren, maar een cursus waarbij we zelf mogen meedoen en mogen ervaren wat het is om ACT4life te volgen.“